محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )
82
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )
است . در مذهب شافعى در خصوص جواز خريد و فروش و اجارهء خانههاى مكه اختلافى وجود ندارد ؛ زيرا از نظر وى ، مكه به صلح فتح شده است . برخى از شافعىها قائل به فتح مكه در حال امان هستند ، كه امان را نيز به معناى صلح گرفتهاند . قاضى ابوالحسن معروف به ماوردىِ شافعى ، صاحب « الحاوى الكبير » مىگويد : از نظر من ، خالد بن وليد با جنگ وارد بخش پايين شهر مكه گرديد ، ولى بالاشهر مكه به طور صلحآميز فتح شد . نووى مىگويد : نظريهء درست ، همان اوّلى ( فتح صلح آميز مكه ) است . در اين داورى ، جاى تأمل است ؛ زيرا فتح صلح آميز بايد همراه با تعهّد مردم شهر فتح شده به تركِ نبرد باشد ، حال آنكه مردم مكه به هنگام فتح ، چنين نكردند و حتى همگى براى نبرد با مسلمانان ، تدارك ديدند و امان دادن پيامبر صلى الله عليه و آله را نيز نپذيرفتند . دليل آن نيز حديث عبداللَّهبن رباح انصارى به نقل از ابوهريره است كه در صحيح مسلم « 1 » روايت شده و در آن آمده است : در جريان فتح مكه ، قريش از همه جا و از هر قبيله ، نيرو گرد آوردند و گفتند : اينان را جلو مىاندازيم ؛ اگر چيزى عايدشان شد ما با ايشان هستيم و اگر بلايى بر سرشان آمد ، هرچه خواستند بهآنها تاوان مىدهيم . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : آيا گروه قريش و پيروان ايشان را مىبينيد ؟ آن گاه دستانش را روى همگذارد و فرمود : وعدهء ديدار ما درصفا . آنگاه بودكه هر يك از ما هركه را خواستيم ، از ايشان كشتيم وهيچكس از ايشان ، چيزى به سوى ما پرتاب نكرد . آن گاه مىگويد : دراين حال بودكه ابوسفيان آمد و گفت : اى رسول خدا ، تودهء قريش امروز ازميان رفتند و ديگر قريشى باقى نمانده است . دراين حال بودكه آن حضرت صلى الله عليه و آله فرمود : هركس وارد خانهء ابوسفيان شود ، در اماناست . در اين حديث ، دلالت صريحى در مورد عدم پاىبندى قريش نسبت به ترك جنگ و نبرد با مسلمانان در روز فتح مكه وجود دارد و نيز دلالت بر آن دارد كه چنين
--> ( 1 ) - شمارهء 1780 ، في الجهاد ، باب فتح مكه .